تبلیغات
انجمن علمی جغرافیا دانشگاه گلستان
انجمن علمی جغرافیا دانشگاه گلستان
قالب وبلاگ
مقدمه:
تا قبل از جنگ جهانی دوم، جغرافیای روستایی هسته مركزی مطالعات جغرافیای انسانی را تشكیل می‌داد. اما پس از آن مطالعات روستایی تا اندازه‌ای اهمیتش را از دست داد و این دقیقاً با رشد سریع تحقیقات در جغرافیای شهری در تضاد است و چنین تضادی اثرات گسترد? مراحل پیشرفت تمدن شهری را خاطر‌نشان می‌سازد.
از پی‌آمدهای انقلاب صنعتی، پیدایش شهرهای پر جمعیت در جهان بود. به این ترتیب نیازمندی‌های صنعت و بیش از همه تأمین خدمه و ارتباطات مربوط به آن نه تنها موجب پیدایش مراكز پر جمعیت شد كه درجه تراكم جمعیت را در سراسر جهان دگرگون ساخت. برخی نواحی مانند آسیای جنوبی و جنوب شرقی ذاتاً پر جمعیت هستند ولی توزیع جغرافیایی این مراكز تجمع جمعیت، رابطه مستقیمی با درجه صنعتی شدن نواحی جغرافیایی دارد به طوری كه پرجمعیت‌ترین شهرها را می‌توان در صنعتی‌ترین مناطق جهان جستجو كرد.
انقلاب صنعتی و به دنبال آن انقلاب جمعیتی، دو نیاز اصلی داشتند:
1. مواد اولیه كشاورزی بیش از پیش برای مصرف صنایع جدید.
2. مواد غذایی به مراتب بیشتر برای جمعیت افزایش یافته و پر مصرف جدید.
این دو نیاز از آغاز انقلاب صنعتی تا به امروز نه تنها كاهش نیافته كه افزوده تر نیز شده است و جوامع پیشرفته ناگزیر به تأمین و تابع آن می‌باشند. دو نیازی كه در بالا به آن اشاره شد سبب گسترش فضای كشاورزی، بالا بردن هر چه بیشتر تولید و بازده زمین و روی‌آوری به زراعت علمی و مكانیزه و به گزینی بذر و نهال و بهبود خاك و اصلاح وضع آبیاری و خشكاندن باتلاق‌ها و زهكشی و افزایش مصرف كود و سم و مانند آن گردید.

به این ترتیب صنعت به كشاورزی، و كشاورزی مكانیزه به صنعت بیش از پیش وابسته گردید؛ ضمن اینكه تغذیه جمعیتی كثیر و در نتیجه تأمین مصرفی بالاتر را عهده‌دار شد. سود فراوان كشت‌های تجارتی (مورد نیاز جوامع صنعتی) و پیدایش صنایع جدید، بسیاری از كشورها را برای انتخاب «كشاورزی یا صنعت» به مطالعه واداشت. سرانجام بحث دربار? اینكه «یك كشور بهتر است صنعتی باشد یا فلاحتی؟» از شكل ابتدایی خویش درآمد و این واقعیت كه كشاورزی ضامن زندگی شهری است و حتی صنعت بدون آن قادر به ادامه حیات نیست به خوبی روشن گردید. همچنین تأیید شد كه مكانیزاسیون و توسعه زراعت بی‌توجه به صنعت جدید غیر ممكن است. واقعیت جالب توجه دیگر اینكه: صنعت جدید، چهره و سطح زندگی انسان را در نواحی مختلف و درجه تمتع او را از مظاهر رفاه عصر جدید متفاوت ساخته و اختلاف عظیمی میان نواحی صنعتی و غیر صنعتی و شهرهای بزرگ و كوچك و به ویژه میان شهرها و روستاها ایجاد كرد تا آنجا كه تفاوت میان سطح زندگی در شهر و روستا به عنوان یك ضابطه در تشخیص درجه پیشرفتگی اقتصادی مورد توجه قرار گرفت. روستاهای جهان از دورافتاده‌ترین تا نزدیك‌ترین آنها هنوز هم اكثراً آثار و نشانه‌های یك اقتصاد بسته را ظاهر می‌سازند.
از ویژگی‌های یك روستا این است كه قبل از هر چیز فعالیت كشاورزی در آن غالب باشد یعنی بیش از پنجاه درصد درآمد ساكنان آن (روستاییان) از طریق كشاورزی (زراعت، باغداری، دامداری، پرورش طیور، پرورش ماهی یا زنبور عسل و ...) تأمین می‌گردد. وانگهی روستا می‌تواند بدون نیاز به شهر به حیات خود ادامه دهد، در حالی كه شهر بی وجود روستا و بدون بهره‌گیری از منابع آن محكوم به نابودی است.
از مهمترین ویژگی‌های روستا غالب بودن فعالیت كشاورزی در آن می‌باشد دنیای جدید تحت تأثیر نیاز اقتصادی ناگزیر شد رابطه خود را به طور روزافزونی با روستاها گسترش دهد و با اعلام این نیاز روستاها را هر چه بیشتر به مراكز صنعتی و شهری مرتبط سازد و عمران روستایی را در مراكز توجه قرار دهد. ولی افزایش تولید و عمران روستاها بدون شناسایی هر چه دقیق‌تر و كامل‌تر آنها غیر ممكن است.
در میان علومی كه به مطالعه روستایی می‌پردازند (همچون جامعه شناسی روستایی، مردم شناسی روستایی، جمعیت شناسی روستایی، اقتصاد روستایی و جغرافیای روستایی) شاخه جغرافیای روستایی تنها شاخه‌ای است كه به شناسایی محیط طبیعی روستا و استعداد‌های بالقو? آن در رابطه با معیشت انسان در روستا می‌پردازد. تجربیات تاریخی حداقل این نكته را در زندگی ملل كشاورز ثابت كرده است كه هر قوم به تناسب علم و اطلاعی كه از استعدادهای خاك و آب و هوا و مردم محیط خویش داشته بر میزان بازده تولیدی خویش افزوده است.
بنابراین دنیای اقتصادی امروز وقتی دربار? روستاها بحث می‌كند دو موضوع را مد نظر دارد:
1. افزایش تولید كشاورزی؛ 2. عمران.
در پایان این مقدمه، اگر بپذیریم كه شناسایی روستا مقدمه‌ای است لازم بر عمران آن، بدیهی است تعاریفی از روستا و شناخت دیدگاه‌های جغرافیایی روستایی می‌تواند به این منظور كمك كند.


[ سه شنبه 30 آبان 1391 ] [ 10:53 ق.ظ ] [ علی خسروجردی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب